Hortum Teknik Şartnamesi Nasıl Yazılır?
Hortum alımlarında yaşanan sorunların büyük bölümü tedarik aşamasında değil, şartname aşamasında doğar. Eksik yazılmış bir madde farklı yapıdaki ürünlerin aynı kalemde teklif edilmesine, aşırı daraltıcı bir madde ise tek bir ürünün tarif edilmesine ve alımın rekabete kapanmasına yol açar.
Bu rehber kamu satın alma birimleri, sanayi bakım-onarım ve belediye teknik ekipleri için hazırlandı. Örnek madde metinleri kataloğumuzdaki gerçek ürün değerlerinden türetilmiştir; kendi projenizin değerleriyle uyarlamanız beklenir.
Şartnamenin İskeleti: Hangi Başlıklar Bulunmalı?
Hortum şartnamesi, ürünü tek başına tanımlayabilecek asgari başlıkları içermelidir. Uygulamada en sık atlanan başlıklar sıcaklık aralığı, akışkan tipi ve rekor/bağlantı biçimidir; bu üçü eksikse teklif edilen ürünlerin karşılaştırılabilirliği kaybolur. Başlıkları sabit bir sırayla yazmak, hem teklif hazırlayan tarafın hem de teklifleri değerlendiren komisyonun işini kolaylaştırır. Aşağıdaki sıralama kataloğumuzdaki hortum kayıtlarının teknik alan yapısıyla da örtüşür.
- Hortum tipi ve kullanım amacı (su, hava, buhar, akaryakıt, kimyasal, hidrolik, yangın vb.)
- İç çap (inç ve/veya mm) ve gerekiyorsa dış çap toleransı
- Takviye yapısı (tekstil örgü, çelik tel örgü, spiral çelik tel sarım, spiral takviye)
- Çalışma basıncı; gerekiyorsa patlama basıncı ve vakum değeri
- Sıcaklık aralığı ve akışkanın türü
- Atıf yapılan standart, standardın tip/sınıf ayrımıyla birlikte
- Uzunluk / kangal biçimi, rekor ve bağlantı ucu talebi
- Teslim yeri, teslim süresi, muayene-kabul ve belge talepleri
Tip, İç Çap ve Takviye Yapısı: Ne Yazılmalı, Ne Yazılmamalı
Takviye yapısı hortumun dayanımını belirleyen asıl unsurdur ve işlev üzerinden tarif edilmelidir. Kataloğumuzda tekstil örgülü SEL Seltex 1TE 12-25 bar çalışma basıncı verirken, çift çelik örgülü SEL Ultimate 2 SN 50-415 bar aralığına çıkar. Bu nedenle takviye yapısı ve basınç değeri birlikte yazılmalıdır.
- YAZILMALI: "Tek çelik tel örgülü, sentetik kauçuk iç ve dış tabakalı hidrolik hortum"
- YAZILMALI: İç çap inç veya mm cinsinden net; ör. "1/2 inç" ya da "12,5 mm"
- YAZILMAMALI: "Kaliteli", "birinci sınıf", "dayanıklı" gibi ölçülemeyen sıfatlar
- YAZILMAMALI: Belirli bir üreticinin ticari seri adının doğrudan madde metnine konulması
- YAZILMAMALI: Tek bir üründe bulunan dış çap ölçüsünün milimetresine kadar sabitlenmesi
Basınç Maddeleri: Çalışma, Patlama ve Vakum
Çalışma basıncı esas alınır, patlama basıncı ayrı madde olarak istenir. Kataloğumuzda SEL Powerstream 4SP hortumunda 280-450 bar çalışma basıncına karşılık 1120-1800 bar patlama basıncı verilir. Emme hattı varsa vakum ayrıca istenmelidir; SEL AKDENİZ 3 hortumunda 3 bar çalışma basıncına karşılık -0,63 bar vakum listelenir.
- Çalışma basıncı asgari değer olarak yazılır: "Çalışma basıncı en az … bar olacaktır."
- Patlama basıncı istenecekse ayrı madde açılır; çalışma basıncıyla aynı satıra sıkıştırılmaz
- Emme/vakum uygulamalarında vakum değeri (bar veya m H2O) ayrı madde olmalıdır
- Kendi hesabınıza dayalı emniyet katsayısı yerine ilgili standarda atıf yapmak daha güvenlidir
- Basınç değeri tek bir ürünün kataloğundaki üst sınıra birebir eşitlenmemelidir
Sıcaklık, Akışkan ve Uygunluk Maddeleri
Sıcaklık ve akışkan bilgisi olmadan yazılan şartname eksiktir; aynı çap ve basınçta farklı kauçuk bileşimleri teklif edilebilir. Kataloğumuzda buhar hortumlarında sıcaklık ürünü doğrudan ayırır: SEL BUHAR 1 A 165°C, SEL GEYSER-2A ise 210°C'ye kadar doymuş buhar için listelenir.
- Sıcaklık maddesi: "… °C'ye kadar sürekli çalışma sıcaklığına uygun olacaktır."
- Akışkan maddesi temas edecek sıvı/gaz adıyla yazılır (doymuş buhar, LPG, motorin, oksijen-asetilen)
- Gıda temaslı hatlar için uygunluk kaydı ayrı madde olarak istenir
- İletken (antistatik) gövde gerekiyorsa bu ayrı bir madde olarak belirtilir
- Kimyasal dayanım için tek tek madde adı sayılacaksa liste eksiksiz verilmelidir
Standart Atfı: Maddenin En Kritik Satırı
Standardın yalnız numarası yazılırsa madde çoğu zaman yetersiz kalır. Kataloğumuzda TS EN ISO 1403 atfı hem 6 bar TİP1 hem 10 bar TİP2 ürünleri kapsar; TS EN ISO 2398 atfında TİP1 SINIF A 10 bar, TİP2 SINIF A 16 bar, TİP3 SINIF A 25 bar ürünlere karşılık gelir.
- YAZILMALI: "TS EN ISO 1403/TİP2 standardına uygun olacaktır."
- YAZILMALI: "TS EN ISO 2398 TİP2 SINIF A gerekliliklerini karşılayacaktır."
- YAZILMALI: Eşdeğer standartlar kabul edilecekse açıkça yazılır (ör. TS EN 853 ve DIN-EN 853 karşılığı)
- YAZILMAMALI: Ürünün hiçbir zaman karşılamayacağı, konu dışı bir standardın kopyalanması
- YAZILMAMALI: Aynı kalemde birbiriyle çelişen iki standardın aynı anda zorunlu tutulması
Uzunluk, Rekor, Teslim ve Muayene Maddeleri
En sık eksik bırakılan bölüm teslim ve muayene maddeleridir. Hortumun kangal hâlinde mi yoksa kesilmiş boylarda mı isteneceği ve uçlarının rekorlu olup olmayacağı önceden yazılmalıdır; kataloğumuzda bazı ürünler tanım gereği "her iki ucu rakorlu" olarak listelenir.
- Uzunluk maddesi: kangal metrajı veya kesilmiş boy adedi açıkça yazılır
- Rekor/bağlantı maddesi: rekorlu istenip istenmediği ve rekor tipi ayrı madde olur
- Gövde üzerinde tip, çap ve standart bilgisinin okunur şekilde bulunması istenebilir
- Muayene maddesi: ölçü kontrolü ve gözle muayene kriterleri yazılır
- Belge maddesi: uygunluk beyanı, teknik doküman ve fatura/kurum bilgisi talebi belirtilir
Sık sorulan sorular
Şartnameye marka adı yazabilir miyim?
Uygulamada tercih edilen yol, marka veya ticari seri adı yerine ürünün işlevini, yapısını ve atıf yaptığı standardı yazmaktır. Marka adının geçmesi gereken durumlarda "veya eşdeğeri" ifadesinin eklenmesi ve eşdeğerlik ölçütlerinin (tip, iç çap, çalışma basıncı, standart) madde metninde tanımlanması yaygın bir yaklaşımdır; aksi hâlde alım tek bir ürüne kilitlenir ve rekabet daralır. Buradaki değerlendirme teknik tedarik pratiğine dayanır; mevzuat açısından bağlayıcı yorum için kurumunuzun satın alma ve hukuk birimine danışın.
Standart numarasını yazmam yeterli mi?
Çoğu durumda yeterli değildir. Birçok hortum standardı kendi içinde tip ve sınıflara ayrılır; kataloğumuzda TS EN ISO 1403 atfı hem 6 bar TİP1 hem 10 bar TİP2 ürünleri kapsar, TS EN ISO 2398 atfı ise 10, 16 ve 25 bar çalışan üç farklı tipe karşılık gelir. Bu nedenle standardın tip/sınıf ayrımını da madde metnine yazın.
Çalışma basıncı ve patlama basıncını birlikte istemeli miyim?
İkisini ayrı maddeler hâlinde istemek en sağlıklı yaklaşımdır. Çalışma basıncı uygulamanın gerektirdiği asgari değerdir; patlama basıncı ise ürünün dayanım sınırını gösterir ve kataloglarda ayrı bir değer olarak listelenir. Kendi hesabınıza dayalı bir oran zorunlu tutmak yerine ilgili standarda atıf yapmak daha güvenlidir.
Şartnamemi gönderip uygun ürünü teyit ettirebilir miyim?
Evet. Hortum tipi, iç çap, çalışma basıncı, sıcaklık, akışkan ve standart atfını içeren şartname taslağınızı iletmeniz yeterlidir; kataloğumuzdaki hangi ürünlerin bu maddeleri karşıladığını belirtir ve "Fiyat ve Termin Sor" üzerinden fiyat ile teslim süresini paylaşırız.
İlgili ürün kategorileri
İlgili tip ve uygulama sayfaları
İhtiyacınıza uygun ürün için teklif alın
İhtiyacınızı, miktarı ve varsa teknik şartnamenizi iletin; uygun ürünü, fiyatı ve termini sunalım.
Teklif Al